یکی از مهم‌ترین سؤالات هنگام خرید چراغ و طراحی نورپردازی ساختمان این است که برای هر متر مربع چند وات روشنایی لازم است؟ انتخاب میزان روشنایی مناسب، علاوه بر زیبایی محیط، بر راحتی چشم، مصرف انرژی و کیفیت استفاده از فضا تأثیر زیادی دارد.
بسیاری از افراد تصور می‌کنند که هرچه توان چراغ بیشتر باشد، نور بهتری دریافت خواهند کرد؛ اما در روشنایی LED، تنها توجه به وات کافی نیست. میزان نور واقعی چراغ، ابعاد محیط، ارتفاع سقف و نوع کاربری فضا نیز اهمیت دارند.
در این مقاله از صنایع روشنایی آرشیدا، روش محاسبه روشنایی مورد نیاز خانه، پذیرایی، آشپزخانه، اتاق خواب و محیط کار را به زبان ساده بررسی می‌کنیم.
برای هر متر مربع چند وات روشنایی لازم است؟
برای پاسخ به این سؤال باید ابتدا تفاوت وات، لومن و لوکس را بدانیم.
وات (W): میزان برق مصرفی چراغ را نشان می‌دهد.
لومن (lm): مقدار نور خروجی چراغ را مشخص می‌کند.
لوکس (lx): میزان روشنایی دریافت‌شده روی هر متر مربع از سطح است.
در چراغ‌های LED، دو محصول با توان یکسان ممکن است لومن متفاوتی تولید کنند. به همین دلیل، برای محاسبه دقیق روشنایی بهتر است به جای وات، میزان لومن و لوکس مورد نیاز محیط بررسی شود.
میزان نور مناسب برای هر فضا به نوع فعالیت و شرایط محیط بستگی دارد. جدول زیر مقادیر تقریبی و راهنمای اولیه برای روشنایی عمومی را نشان می‌دهد.
|
نوع فضا |
میزان روشنایی پیشنهادی |
|
اتاق خواب |
۱۰۰ تا ۲۰۰ لوکس |
|
پذیرایی و نشیمن |
۱۰۰ تا ۳۰۰ لوکس |
|
آشپزخانه |
۲۰۰ تا ۳۰۰ لوکس |
|
سطح کار آشپزخانه |
۳۰۰ تا ۵۰۰ لوکس |
|
اتاق مطالعه |
۳۰۰ تا ۵۰۰ لوکس |
|
دفتر کار |
۳۰۰ تا ۵۰۰ لوکس |
|
راهرو |
۱۰۰ تا ۱۵۰ لوکس |
|
فروشگاه |
۳۰۰ تا ۵۰۰ لوکس |
این مقادیر تقریبی هستند و برای طراحی نهایی باید استانداردهای مربوط به کاربری فضا و شرایط نصب نیز بررسی شوند.
فرمول محاسبه روشنایی مورد نیاز هر متر مربع
برای محاسبه اولیه میزان نور مورد نیاز، از فرمول زیر استفاده می‌شود:
لومن مورد نیاز روی سطح = مساحت محیط × میزان روشنایی مورد نیاز (لوکس)
برای مثال، اگر یک اتاق ۲۰ متر مربع مساحت داشته باشد و بخواهیم روشنایی آن ۲۰۰ لوکس باشد:
۲۰ × ۲۰۰ = ۴۰۰۰ لومن
این مقدار نور مورد نیاز روی سطح است. برای تعیین مجموع شار نوری چراغ‌ها باید تلفات ناشی از توزیع نور، شرایط فضا و کاهش روشنایی در طول زمان نیز لحاظ شوند.
فرمول کامل‌تر برای برآورد اولیه:
مجموع لومن چراغ‌ها = (مساحت × لوکس هدف) ÷ (ضریب بهره × ضریب نگهداری)
برای پذیرایی ۳۰ متری چند وات روشنایی لازم است؟
فرض کنید یک پذیرایی ۳۰ متری داریم و می‌خواهیم روشنایی عمومی آن حدود ۲۰۰ لوکس باشد.
۳۰ × ۲۰۰ = ۶۰۰۰ لومن
اگر در یک محاسبه نمونه، ضریب بهره را ۰٫۶ و ضریب نگهداری را ۰٫۸ در نظر بگیریم:
۶۰۰۰ ÷ ۰٫۴۸ = ۱۲۵۰۰ لومن
بنابراین در این مثال، مجموع شار نوری چراغ‌ها حدود ۱۲۵۰۰ لومن خواهد بود.
اگر چراغ‌های انتخابی بازده نوری واقعی ۱۰۰ لومن بر وات داشته باشند، توان مجموع آن‌ها تقریباً ۱۲۵ وات می‌شود.
این عدد صرفاً یک مثال محاسباتی است و توان واقعی مورد نیاز با توجه به نوع چراغ، بازده نوری، چیدمان و شرایط محیط تغییر می‌کند.
برای اتاق خواب ۱۲ متری چند وات چراغ لازم است؟
برای یک اتاق خواب ۱۲ متری با روشنایی هدف ۱۵۰ لوکس:
۱۲ × ۱۵۰ = ۱۸۰۰ لومن
با فرض ضریب بهره ۰٫۶ و ضریب نگهداری ۰٫۸:
۱۸۰۰ ÷ ۰٫۴۸ = ۳۷۵۰ لومن
اگر بازده چراغ‌های انتخابی ۱۰۰ لومن بر وات باشد، توان تقریبی مجموع چراغ‌ها برابر ۳۷٫۵ وات خواهد بود.
می‌توان این روشنایی را با ترکیبی از چراغ‌های سقفی، پنل‌های LED یا چراغ‌های مناسب دیگر تأمین کرد.
۱. ارتفاع سقف
هرچه ارتفاع نصب چراغ بیشتر باشد، نحوه پخش نور روی سطح تغییر می‌کند. در سقف‌های بلند، انتخاب زاویه تابش و توان مناسب اهمیت بیشتری دارد.
۲. رنگ دیوارها و سقف
دیوارهای روشن معمولاً نور بیشتری بازتاب می‌دهند، درحالی‌که سطوح تیره می‌توانند باعث کاهش نور بازتابی در محیط شوند.
۳. نوع چراغ
چراغ‌های خطی، پنل‌های LED، چراغ‌های توکار و روکار، هرکدام توزیع نور و بازده متفاوتی دارند.
۴. نوع فعالیت
نور مناسب برای استراحت در اتاق خواب با روشنایی مورد نیاز برای مطالعه، آشپزی یا کارهای دقیق یکسان نیست.
۵. نور طبیعی محیط
وجود پنجره و میزان نور روز می‌تواند نیاز به روشنایی مصنوعی در ساعات مختلف را تغییر دهد.
بهترین چراغ برای تأمین روشنایی ساختمان کدام است؟
انتخاب چراغ مناسب باید با توجه به کاربرد محیط، طراحی داخلی و میزان روشنایی مورد نیاز انجام شود.
چراغ‌های خطی یکی از گزینه‌های پرکاربرد در نورپردازی مدرن هستند. این چراغ‌ها برای فضاهای اداری، تجاری، راهروها و طراحی‌های مدرن مسکونی کاربرد دارند.
چراغ‌های توکار برای سقف‌های کاذب و فضاهایی که به ظاهر یکپارچه و مرتب نیاز دارند، گزینه مناسبی هستند.
چراغ سقفی روکار
در محیط‌هایی که امکان ایجاد برش یا فضای نصب توکار وجود ندارد، چراغ‌های روکار می‌توانند انتخاب کاربردی باشند.
پنل LED
پنل‌های LED برای تأمین روشنایی عمومی در بسیاری از فضاهای مسکونی، اداری و تجاری استفاده می‌شوند.
صنایع روشنایی آرشیدا با تولید انواع چراغ‌های LED، چراغ‌های خطی و پنل‌های روشنایی، محصولات متنوعی برای کاربردهای مختلف ارائه می‌کند.
برای تعیین تعداد تقریبی چراغ‌ها، مراحل زیر را انجام دهید:
۱. مساحت محیط را محاسبه کنید.
۲. میزان روشنایی مورد نیاز را بر حسب لوکس تعیین کنید.
۳. مجموع شار نوری چراغ‌ها را با در نظر گرفتن ضرایب طراحی برآورد کنید.
۴. مقدار لومن واقعی هر چراغ را از مشخصات فنی محصول بخوانید.
۵. مجموع لومن مورد نیاز را بر لومن هر چراغ تقسیم کنید.
۶. چیدمان چراغ‌ها، یکنواختی روشنایی و احتمال خیرگی را بررسی کنید.
سؤالات متداول درباره محاسبه روشنایی
نمی‌توان یک عدد ثابت را برای تمام فضاها تعیین کرد. بازده نوری چراغ‌های LED متفاوت است و باید لومن و لوکس مورد نیاز محیط بررسی شود.
تعداد چراغ‌ها به میزان روشنایی هدف، لومن واقعی هر چراغ، ارتفاع سقف و نحوه چیدمان آن‌ها بستگی دارد.
خیر. ممکن است چراغی با توان کمتر اما بازده نوری بالاتر، نور بیشتری نسبت به چراغی با توان بالاتر تولید کند.
نور آفتابی بهتر است یا مهتابی؟
انتخاب دمای رنگ به کاربری محیط و سلیقه افراد بستگی دارد. نور گرم برای بسیاری از فضاهای استراحت مناسب است و نور خنثی می‌تواند برای آشپزخانه و محیط کار گزینه خوبی باشد.
جمع‌بندی
برای پاسخ به سؤال برای هر متر مربع چند وات روشنایی لازم است، ابتدا باید میزان روشنایی مورد نیاز محیط بر حسب لوکس مشخص شود. سپس با توجه به مساحت، لومن واقعی چراغ‌ها، ارتفاع سقف و شرایط محیط، تعداد و توان مناسب چراغ‌ها محاسبه شود.
استفاده از چراغ‌های LED با بازده نوری مناسب می‌تواند به کاهش مصرف انرژی و ایجاد روشنایی مطلوب کمک کند.
برای آشنایی با انواع چراغ‌های خطی، پنل‌های LED و چراغ‌های سقفی، می‌توانید محصولات صنایع روشنایی آرشیدا را مشاهده و بررسی کنید.
